Skip to main content

Pieśni Lyra Viol – sacrum i profanum

STEFANIE TRUE & MATEUSZ KOWALSKI

Pod koniec XVI w., w Anglii, narodziła się wspaniała tradycja muzyczna, współcześnie określana terminem „lyra viol”. Violę da gamba zaczęto wtedy przestrajać, szukając większych możliwości akordowych instrumentu (na wzór renesansowej lutni) oraz pełniejszego brzmienia i dłuższego rezonansu. To dążenie doprowadziło do powstania olbrzymiego repertuaru kilku tysięcy dłuższych lub krótszych, głównie solowych utworów na violę, którą można było przestroić na 59 sposobów (tyle skordatur zostało zidentyfikowanych w całym zachowanym repertuarze). Kompozycje zapisane – znów na wzór lutni – tabulaturą francuską, wydawane były drukiem (głównie w pierwszym ćwierćwieczu XVII w.) oraz spisywane ręcznie przez cały wiek XVII (zachowało się ponad 80 manuskryptów).

Lyra viol weszła również na inne, zdominowane do tej pory przez lutnię pole – solową pieśń z akompaniamentem instrumentalnym.

Program koncertu prezentuje pieśni głównie z dwóch druków, w których autorzy zawarli zarówno akompaniament dla lutni, jak i dla violi. The First and the Second Book of Songs and Ayres (1601 r.) Roberta Jonesa to najstarsze zachowane źródło zawierające partie na lyra viol. Pieśniom o tematyce miłosnej, które zawiera ta kolekcja towarzyszą akompaniamenty dla gamby, wykorzystujące skordaturę o nazwie „lyra way”. Są one alternatywą dla akompaniamentów lutniowych, które tradycyjnie zapisane zostały równolegle z melodią pieśni.

Drugi zbiór, The Sacred Hymns (1615 r.) Roberta Tailoura, jest kolekcją psalmów. W tym wypadku to akompaniament lyra viol towarzyszy głównej melodii. Po nim następują jeszcze cztery niższe głosy kompozycji, które jednakowoż nie mają podpisanych tekstów, co sugeruje możliwość wykonania ich czysto instrumentalnie. Dopiero na samym końcu pojawia się akompaniament lutniowy. W tej kolekcji wymagany jest podstawowy strój gamby tzw. „viol way”.

Dwie pieśni pochodzące ze źródeł rękopiśmiennych to słynna pieśń Cacciniego, Amarilli mia bella – która w angielskim manuskrypcie otrzymała akompaniament violi zamiast oryginalnego basu cyfowanego, realizowanego przez lutnię – oraz kontrafaktura pieśni Cacciniego z religijnym tekstem, Miserere my maker.

Program koncertu dopełniają utwory instrumentalne Tobiasa Hume’a – gambisty i żołnierza – związanego z Londyńskim dworem króla Jakuba I.

Robert Jones (ok. 1577–1616), The First and the Second Book of Songs and Ayres (1601)Loves god is a boyOver these brookesTobias Hume (ok. 1579–1645), The First Part of Ayres (1605)Loves PashionLoves PastimeRobert JonesCome sorrow comeLove wing’d my hopesTobias HumeThe Old HumorRobert Tailour (aktywny ok. 1610–1637), The Sacred Hymns (1615)Psalm 112 – Alleluja – O happy manPsalm 137 – By Babel streamsGulio Caccini (1551–1618), manuskrypt Bl – Egerton 2971Amarilli mia bellaAnonim, manuskrypt: L-Bl Add ms 15117 (na motywach Amarilli mia bella G. Cacciniego)Miserere my makerAnonim, William Ballet Lute BookWalsinghamRobert TailourPsalm 130 – Out from the deepPsalm 90 – In pilgrim life our restPsalm 19 – The heavens declare the glory of God

11 X 2025 | 12:00

Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
37-622 PRUSIE

pobierz wejściówkęStefanie TrueMateusz Kowalski
organizator

Plac Generała Sikorskiego 3/4
31-115 Kraków
kontakt@festiwalrezonanse.pl
tel. 739 974 501

wesprzyj nas!
Inne strony fundacji
organizator

Plac Generała Sikorskiego 3/4
31-115 Kraków
kontakt@festiwalrezonanse.pl
tel. 739 974 501

wesprzyj nas!

Privacy Preference Center