Skip to main content

Gwiazdo jasności – tradycyjne śpiewy maryjne

ANIA BRODA & JACEK HAŁAS & JAN KIERNICKI

Pieśni Maryjne, które składają się na ten repertuar należą w większości do najstarszych, sięgających od XVII do XIX w. przekazów tego gatunku. Teksty pełne poetyckich metafor zawierają w sobie głębię teologicznej myśli wyrażoną prostym, zrozumiałym dla ludu językiem, nie pozbawionym jednak swoistego piękna charakterystycznego dla staropolskiej liryki. Melodie, poprzez „szlachetność” rysunku linii melodycznej, czerpią wątki i motywy ze spuścizny chorałowej, która przez wieki kształtowała porządek stylistyczny kościelnej muzyki. Melodie te przejęte, przyswojone, przetworzone przez ludowych wykonawców, a zarazem odbiorców, do dziś stanowią swoisty normatyw poczucia sakralności, ciągle jeszcze obecny w intuicyjnym poczuciu estetyki w tradycyjnej kulturze muzyczno-religijnej. Tak pisał o tym repertuarze śp. prof. dr hab. Antoni Zoła, etnomuzykolog i wielki znawca tematu.

Większość repertuaru pochodzi z tradycji ludowej, powstałej na potrzeby tzw. domowego kościoła, która nie służyła początkowo w liturgii. Stąd niezwykle zróżnicowana melodyka i rytmika tych pieśni. Na przykład „Kto Maryję kocha” jest melodią mazurkową, a pieśń „Wierni chrześcijanie pozdrówmy Maryję” charakterem i linią melodii przypomina średniowieczne pieśni rycerskie.

Każdy człowiek zobaczy w tych dawnych pieśniach maryjnych inny, subiektywny obraz.
Słowa, symbole, mienią się w tekście jak kolorowe kryształki w kalejdoskopie. Może być to obraz Maryi Pośredniczki w komunikacji z Synem Bożym. Znane są takie pieśni, w których zagubiona dusza, nie mogąc wejść do raju, woła na pomoc Matkę Boską, a ta prosi swojego Syna o łaskę dla grzesznej duszy. W innych pieśniach odnajdujemy takie zwroty jak „forta rajska”, czyli „uliczka rajska” jako określenie dla Maryi. Z jednej strony matka ziemska, bliska nam, rozumiejąca ludzką kondycję. Słuchająca i pomocna w najbardziej beznadziejnych spawach. Z drugiej strony otoczona zapachem świętości, ziół i kwiatów symbolizujących czystość i niewinność. Bliska nam w historii biblijnej, ale też jako ikona czy święty obraz przechowywany przez stulecia, obecna w pieśniach o cudach i pieśniach przeciw zarazie, chorobie i nieszczęściu. Słowem – Pieśni Maryjne to oddzielne uniwersum pełne różnorodności w formie sztuki.

W programie znajdują się między innymi utwory: pieśń pielgrzymkowa „Wierni chrześcijanie pochwalmy Maryję”; pieśń w rytmie starodawnego poloneza „Ciebie na wieki wychwalać będziemy”; śpiewana litania „Gwiazdo jasności” i inne wywodzące się z tradycji wybitne przykłady różnych form polskich ludowych pieśni o Matce Bożej.

Wierni chrześcijanie pochwalmy Maryję / pieśń pielgrzymkowa, Śpiewnik Pelpliński (melodia ze zbiorów KUL)Ciebie na wieki wychwalać będziemy / melodia tradycyjna z XVII w. (ze zbiorów KUL), tekst: Śpiewnik ks. J. SiedleckiegoGwiazdo jasności / melodia od śp. Józefy Szymołon, babci Pani Ani Brody (Kurpie Białe), tekst: Śpiewnik ks. J. SiedleckiegoWitam Cię, witam, Królowo niebieska / trzygłosowa rotuła maryjna z XVIII w. z książeczki Owczarnia w dzikim polu ks. S. BrzeżańskiegoPieśń o wędrówce św. Rodziny / melodia: Jacek Hałas, tekst tradycyjnyKto Maryję kocha / mazurek (ze zbiorów KUL)Zdrowaś Maryja Bogarodzico / Śpiewnik Pelpliński (melodia ze zbiorów KUL)Matko niebieskiego Pana / melodia tradycyjna, Śpiewnik PelplińskiGdyśmy przyszli do kościoła Królowa / melodia tradycyjna (ze zbiorów KUL), tekst: Śpiewnik ks. M. M. MioduszewskiegoPani nieba i ziemi / pieśń dziadowska (ze zbiorów KUL)Chodzony polski / polonez (z zapisów Instytutu Sztuki PAN, zbiory z Warmii i Mazur)Szła Panna z kościoła / pieśń apokryficzna (ze zbiorów Oskara Kolberga)

11 X 2025 | 19:00

Cerkiew św. Paraskewy
Radruż 13
37-620 RADRUŻ

pobierz wejściówkęAnia BrodaJacek HałasJan Kiernicki
organizator

Plac Generała Sikorskiego 3/4
31-115 Kraków
kontakt@festiwalrezonanse.pl
tel. 739 974 501

wesprzyj nas!
Inne strony fundacji
organizator

Plac Generała Sikorskiego 3/4
31-115 Kraków
kontakt@festiwalrezonanse.pl
tel. 739 974 501

wesprzyj nas!

Privacy Preference Center